بازیابی و مرور فاصلهدار: دو راهبرد نیرومند برای یادگیری ماندگار
بسیاری از یادگیرندگان با بازخوانی و برجستهکردن متن درس میخوانند، زیرا این روشها احساس آشنایی با مطلب ایجاد میکنند. اما دههها پژوهش در روانشناسی شناختی نشان میدهد که احساس آشنایی با توانایی یادآوری و بهکارگیری دانش در آینده یکی نیست. در این پژوهشها دو راهبرد با شواهدی قوی و تکرارشده برجستهاند: تمرین بازیابی و مرور فاصلهدار.
تمرین بازیابی
تمرین بازیابی یعنی اطلاعات را از حافظه فراخوانید به جای آنکه دوباره بخوانید: به پرسشی پاسخ دهید، آنچه از یک فصل به یاد دارید را بدون نگاه کردن بنویسید یا ایدهای را برای همکلاسی توضیح دهید. در آزمایشی مشهور که هنری رودیگر و جفری کارپیکی در سال ۲۰۰۶ منتشر کردند، دانشجویان متنی را خواندند و سپس یا آن را دوباره خواندند یا خود را دربارهٔ آن آزمودند. گروه بازخوانی در آزمونی پنج دقیقه بعد بهتر عمل کرد، اما گروه بازیابی پس از دو روز و پس از یک هفته بهروشنی برتر بود.
توضیح این است که هر بازیابی موفق، مسیر دسترسی به اطلاعات در حافظه را تقویت میکند و به یادگیرنده نشان میدهد که واقعاً چه چیزی را نمیداند. به همین دلیل آزمون را ابزار یادگیری میدانند، نه فقط ابزار سنجش.
مرور فاصلهدار
هرمان ابینگهاوس در قرن نوزدهم دریافت که فراموشی پس از یادگیری بهسرعت رخ میدهد و سپس کند میشود. مرور فاصلهدار از این پدیده بهره میگیرد: به جای مرور چندبارهٔ مطلب در یک جلسه، مرورها در فاصلههایی که بهتدریج بلندتر میشوند توزیع میشوند. نیکلاس سپدا و همکارانش در سال ۲۰۰۶ صدها آزمایش را تحلیل کردند و نتیجه گرفتند که مرور توزیعشده در مقایسه با مرور فشرده، یادسپاری بلندمدت را بهبود میبخشد و فاصلهٔ بهینه هرچه مدت بهخاطرسپاری مورد نظر طولانیتر باشد، بلندتر میشود.
مرورهای جامع چه میگویند؟
جان دانلاسکی و همکارانش در سال ۲۰۱۳ ده فن رایج مطالعه را بررسی کردند. آنها آزموندادن به خود و مرور توزیعشده را مفیدترین فنون دانستند، زیرا در سنین، موضوعها و سطوح گوناگون کارآمدند. در مقابل، بازخوانی، برجستهکردن و خلاصهنویسی بدون آموزش کمفایده ارزیابی شدند؛ نه به این دلیل که بیارزشاند، بلکه چون اثرشان در مقایسه با تلاشی که میطلبند اندک است.
چگونه این را به کار ببریم؟
- پس از هر جلسهٔ یادگیری منبع را ببندید و در دو یا سه دقیقه مهمترین نکاتی را که به یاد دارید بنویسید.
- عنوانها را به پرسش تبدیل کنید و پیش از بازگشت به منبع، پاسخ آنها را بنویسید.
- از کارتهای مرور استفاده کنید: پرسش در یک رو و پاسخ در روی دیگر.
- برنامهٔ مرور تنظیم کنید: پس از یک روز، سپس پس از سه روز، سپس پس از یک هفته و سپس پس از حدود یک ماه.
- وقتی اشتباه میکنید، فقط پاسخ درست را نخوانید؛ دلیل اشتباه را بنویسید و بعداً دوباره بکوشید.
- در جلسهٔ مرور، موضوعهای مرتبط را درهم بیامیزید به جای آنکه هر یک را جداگانه مرور کنید.
نکتهای مهم
بازیابی از بازخوانی خستهکنندهتر است و یادگیرنده ممکن است احساس کند کُند پیش میرود. این دشواری بخشی از سود آن است و پژوهشگران آن را «دشواری مطلوب» مینامند. اما دشواری باید معقول باشد: پرسشهایی که با تلاش پاسخپذیرند، نه پرسشهای ناممکنی که یادگیرنده را دلسرد کنند.
جمعبندی
اگر وقتتان محدود است، بخش بزرگی از آن را به آزمودن خود و توزیع مرورها در روزهای جداگانه اختصاص دهید. این دو عادت ساده از پشتوانهدارترین شیوهها در علم یادگیریاند.
منابع
- Ebbinghaus, H. (1885). Über das Gedächtnis. Leipzig: Duncker & Humblot.
- Roediger, H. L., & Karpicke, J. D. (2006). Test-enhanced learning: Taking memory tests improves long-term retention. Psychological Science, 17(3), 249–255.
- Cepeda, N. J., Pashler, H., Vul, E., Wixted, J. T., & Rohrer, D. (2006). Distributed practice in verbal recall tasks: A review and quantitative synthesis. Psychological Bulletin, 132(3), 354–380.
- Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J., & Willingham, D. T. (2013). Improving students' learning with effective learning techniques. Psychological Science in the Public Interest, 14(1), 4–58.
