یادگیری با ساختن: ساختگرایی و فرهنگ آزمایشگاههای خلاق
وقتی یادگیرندگان با دستان خود چیزی میسازند، یک داستان، یک مدل، یک اثر هنری یا یک برنامه کوچک، تنها دانش دریافت نمیکنند؛ آن را میسازند، میآزمایند و بازنگری میکنند. این ایده در کانون رویکردی است که «ساختگرایی» (constructionism) نام دارد و پایه نظری بسیاری از آزمایشگاههای خلاق و فضاهای سازندگی در مدارس و جوامع است. این مقاله پایههای علمی این رویکرد و شیوههای خوب آن را معرفی میکند.
از سازندهگرایی تا ساختگرایی
نظریه سازندهگرایی که با کارهای ژان پیاژه پیوند دارد، بر آن است که یادگیرندگان دانش خود را از راه تعامل با جهان میسازند. سیمور پاپرت که با پیاژه کار کرده بود، این ایده را در جهتی عملی گسترش داد و آن را «ساختگرایی» نامید. پاپرت و عیدیت هارل در متن سال ۱۹۹۱ خود توضیح میدهند که یادگیری بهویژه زمانی کارآمد است که یادگیرندگان سرگرم ساختن چیزی ملموس باشند که بتوان آن را نشان داد و دربارهاش گفتوگو کرد، خواه قلعهای شنی باشد، خواه نظریهای درباره جهان یا برنامهای رایانهای.
پاپرت در کتاب سال ۱۹۸۰ خود «طوفانهای ذهن» (Mindstorms) نشان داد که کودکان چگونه میتوانند ریاضی را با برنامهنویسی یک لاکپشت گرافیکی در زبان لوگو بیاموزند و مفهومی انتزاعی را به چیزی آزمودنی و اصلاحپذیر تبدیل کنند.
یادگیری از تجربه
دیوید کولب الگویی از یادگیری تجربی در چهار مرحله پیاپی ارائه میدهد: تجربه عینی، سپس مشاهده تأملی، سپس شکل دادن مفاهیم انتزاعی، سپس آزمایش فعال که به تجربهای تازه میانجامد. این الگو با آنچه در فضاهای سازندگی رخ میدهد همخوان است: یادگیرندگان چیزی میسازند، میبینند چه چیزی کار کرد و چه چیزی نه، از آن فهمی برمیگیرند و سپس بازنگری و دوباره امتحان میکنند.
آزمایشگاههای خلاق و فرهنگ سازندگی
پائولو بلیکستاین بر آن است که گسترش ابزارهای ساخت دیجیتال، مانند چاپگرهای سهبعدی و برشدهندههای لیزری، «دموکراتیک شدن اختراع» را در آموزش ممکن کرده است، به شرط آنکه آزمایشگاهها به جایی برای کپی کردن مدلهای آماده تبدیل نشوند. سیلویا مارتینز و گری استیجر در کتاب «اختراع کن تا بیاموزی» تأکید میکنند که ارزش ساختن در پروژههایی است که برای شخص معنادارند و در تکرار و بهبود، نه در خود ابزارها.
اصول عملی
- از پرسش یا نیازی واقعی آغاز کنید، نه از ابزاری که در دسترس است.
- نمونهای سریع و ساده بسازید؛ نخستین نمونه شیوهای برای اندیشیدن است، نه محصول نهایی.
- هر نسخه و آنچه از آن آموختید را مستند کنید، از جمله شکستها.
- کار خود را به دیگران نشان دهید و نظرهای مشخص بخواهید.
- به حقوق احترام بگذارید: منابع الهام خود را ذکر کنید، کار دیگران را کپی نکنید و هر کمکی از ابزارهای دیجیتال یا هوش مصنوعی را افشا کنید.
- ایمن بمانید: از مواد ایمن استفاده کنید، رهنمودهای ابزارها را رعایت کنید و هنگام کار با تجهیزات خطرناک نظارت بخواهید.
ساختن بیرون از آزمایشگاه
یادگیری با ساختن به تجهیزات گران نیاز ندارد. کاغذ، مقوا، نخ و مواد بازیافتی، یا نرمافزارهای رایگان طراحی و برنامهنویسی، برای آغاز پروژههای ارزشمند کافی است. آنچه اهمیت دارد چرخه ساختن، تأمل و بهبود است، نه پیچیدگی ابزارها.
جمعبندی
یادگیری با ساختن یادگیرندگان را از دریافتکننده به سازنده دانش تبدیل میکند و خطا را بخشی طبیعی از یادگیری میسازد. آزمایشگاه هنر، صنایع دستی و خلاقیت میانرشتهای فوتوریا فعالیتهای کاربردی بر پایه این رویکرد ارائه میدهد.
منابع
- Papert, S. (1980). Mindstorms: Children, Computers, and Powerful Ideas. New York: Basic Books.
- Papert, S., & Harel, I. (1991). Situating constructionism. In I. Harel & S. Papert (Eds.), Constructionism (pp. 1–11). Norwood, NJ: Ablex.
- Kolb, D. A. (1984). Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
- Blikstein, P. (2013). Digital fabrication and 'making' in education: The democratization of invention. In J. Walter-Herrmann & C. Büching (Eds.), FabLabs: Of Machines, Makers and Inventors. Bielefeld: transcript.
- Martinez, S. L., & Stager, G. (2013). Invent to Learn: Making, Tinkering, and Engineering in the Classroom. Torrance, CA: Constructing Modern Knowledge Press.
